Postgraduaat Praktijkgerichte Jeugdcriminologie

Deze module biedt een degelijke inleiding in het jeugddelinquentierecht. Om de huidige regelgeving goed te begrijpen, wordt eerst de evolutie van het Belgische jeugdbeschermingsrecht geschetst, aangevuld met belangrijke concepten en praktijkvoorbeelden.

Vervolgens wordt de relevante wetgeving inhoudelijk behandeld. Daarbij komen onder meer het decreet jeugddelinquentierecht en het decreet Integrale Jeugdhulp aan bod, evenals de verhouding tot het strafrecht en de toepassing van uithandengeving. Er wordt telkens stilgestaan bij de mogelijke reacties en beslissingen vanuit het jeugdparket en de jeugdrechtbank.

Ook kinderrechten vormen een belangrijk onderdeel van deze module. Je maakt kennis met centrale instrumenten zoals het Kinderrechtenverdrag (IVRK) en leert hoe deze rechten concreet worden toegepast in het werkveld.

De praktische organisatie van het jeugdrecht krijgt bijzondere aandacht. Via gastlessen en praktijkinzichten leer je hoe verschillende actoren functioneren, zoals het jeugdparket, de sociale dienst jeugdrechtbank (SDJ) en de jeugdrechtbank zelf.

De module legt sterk de link met de praktijk: via casussen, groepsdiscussies en inbreng van experten uit het werkveld (o.a. parketcriminoloog, jeugdrechter en consulent) krijg je een realistisch beeld van hoe jeugdrecht in de praktijk wordt toegepast.

Deze module combineert een theoretisch en praktijkgericht luik.

In het theoretische deel krijg je inzicht in de omvang, aard en evolutie van jeugdcriminaliteit. Je verkent verschillende verklaringsmodellen (socio-biologisch, psychologisch, sociaal en ecologisch). Daarnaast wordt stilgestaan bij de aanpak van specifieke doelgroepen, zoals jonge veelplegers, en maak je kennis met evidence-based modellen en leer je deze toepassen.

Het praktijkluik brengt het Vlaamse landschap inzake jeugddelinquentie tot leven. Via gastsprekers en werkveldbezoeken (o.a. gemeenschapsinstelling en contextbegeleiding) krijg je inzicht in hoe begeleiding en interventies concreet vorm krijgen. Ook ketenaanpak jeugddelinquentie en samenwerking tussen actoren komen aan bod.

Doorheen de module staan echte verhalen, casussen en ervaringsleren centraal, zodat je theorie leert vertalen naar de dagelijkse praktijk.

In deze module krijg je een referentiekader dat je helpt om jezelf en anderen doorheen conflictsituaties en agressie te begeleiden. Je leert conflict en agressie breed benaderen, de complexiteit ervan begrijpen en factoren herkennen die bepalen hoe situaties escaleren of net kunnen worden omgebogen.

Het hart van de module is een tweedaags “dompelbad”, waarin praktijkgericht leren centraal staat. Je verkent hoe een positief leefklimaat vorm krijgt en welke factoren daarop invloed hebben. Daarnaast ga je aan de slag met verschillende modellen en leer je je eigen gedrag herkennen en bijsturen in de conflictcyclus. Methodieken zoals geweldloos verzet (Nieuwe Autoriteit), psychofysieke training en PTV worden concreet toegepast.

Via ervaringsgerichte werkvormen, casussen en videomateriaal ontwikkel je basisvaardigheden rond houding, zelfcontrole en communicatie, met aandacht voor zelfvertrouwen en lichaamstaal. Aanvullend wordt ook ingezoomd op thema’s zoals seksueel grensoverschrijdend gedrag en trauma: wat is trauma, welke impact heeft het op het lichaam en functioneren (ook op de werkvloer), en hoe ga je hier als professional zorgvuldig en passend mee om.

Centraal staat jouw eigen leerproces: ervaren, reflecteren en oefenen.

Een vervolg op deze module wordt gegeven in module 7 waar ook een 2-daagse wordt georganiseerd (april-mei). Deze modules dienen samen gevolgd te worden. Er kan dus niet afzonderlijk voor module 3 of module 7 ingeschreven worden.

In deze module wordt een onderscheid gemaakt tussen delinquentie waarbij ICT‑structuren zelf het doel zijn (zoals hacken of DDoS‑aanvallen) en delinquentie waarbij ICT een middel is (zoals online bedreiging of het verspreiden van beeldmateriaal zonder toestemming). Beide fenomenen komen uitgebreid aan bod.

Voor vormen van cybercriminaliteit waarbij ICT het doel is, wordt expertise ingebracht door politiediensten en andere gespecialiseerde actoren. Zij bieden inzicht in werkwijzen, risico’s en de aanpak binnen het gerechtelijk kader.

Daarnaast wordt dieper ingegaan op online risico’s die nauw verbonden zijn met het dagelijks leven van jongeren. De focus ligt hierbij op veelvoorkomende vormen zoals cyberpesten, online bedreigingen en grensoverschrijdend gedrag. Ook is er aandacht voor image-based sexual abuse (IBSA). Je leert de impact hiervan op slachtoffers begrijpen en krijgt handvatten aangereikt om hier als professional gepast mee om te gaan. Via onder andere een slachtoffergetuigenis en concrete casussen ga je actief aan de slag met deze thema’s.

In deze module benaderen we jeugddelinquentie vanuit het perspectief van psychiatrische en ontwikkelingsproblemen bij kinderen en jongeren. Je krijgt inzicht in veelvoorkomende psychiatrische ziektebeelden en hoe deze samenhangen met grensoverschrijdend en delinquent gedrag. Daarbij wordt ook stilgestaan bij visies op afwijkend gedrag, emotionele ontwikkeling en de rol van traumasensitief werken.

Daarnaast wordt aandacht besteed aan vrijheidsbeperkende maatregelen zoals fixatie en afzondering: hoe voorkomen, en als het voorkomt: hoe ga je hier als professional zorgvuldig en verantwoord mee om? Getuigenissen en reflectie-opdrachten helpen je om dit complex thema kritisch te benaderen.

Via een werkveldbezoek en gastsprekers maak je kennis met gespecialiseerde settings zoals een forensisch-psychiatrische behandelunit binnen de kinder- en jeugdpsychiatrie. Je krijgt inzicht in hoe begeleiding en behandeling van jongeren met ernstige psychiatrische problematiek concreet vorm krijgen, zowel residentieel als mobiel en outreachend.

Specifieke aandacht gaat ook naar antisociaal gedrag bij meisjes en de rol van neurobiologische factoren.

In deze module verken je middelengebruik en verslaving in relatie tot jeugddelinquentie. Je leert verschillende verklaringsmodellen kennen en begrijpen hoe meerdere factoren hierin een rol spelen.

In werkcolleges en via voorbereidende online modules integreer je theoretische inzichten en leer je deze vertalen naar de praktijk. Je ontwikkelt concrete vaardigheden om middelengebruik bespreekbaar te maken, onder andere via motiverende gespreksvoering.

Via een werkveldbezoek aan een residentiële voorziening voor verslavingszorg maak je kennis met de aanpak van afhankelijkheidsproblematiek, inclusief de rol van contextfiguren zoals ouders en hulpverleners. Getuigenissen en ervaringen van professionals geven bijkomende inzichten in noden en uitdagingen binnen de hulpverlening.

Tot slot wordt ingezoomd op drugscriminaliteit en georganiseerde netwerken. Je krijgt inzicht in het criminele ‘zakenmodel’, de rekrutering van jongeren en fenomenen zoals drugskoeriers en ‘uithalers’. Ook internationale tendensen, zoals het ‘County Lines’-model, komen aan bod.

In deze module bouwen we verder op de inzichten rond conflicthantering en agressie (module 3), met een duidelijke focus op herstelgericht en constructief handelen met jongeren. Centraal staat hoe je als professional kan bijdragen aan herstel na een conflict of delict, met oog voor alle betrokken partijen.

We staan stil bij je eigen functioneren en de grondhouding die nodig is om herstelgericht te werken. Wat vraagt dit van jou als hulpverlener? Welke attitudes en vaardigheden helpen om tot herstel te komen? Twee dagen verdiep je je in deze grondhouding en werk je actief aan je professionele ontwikkeling.

Je maakt kennis met verschillende herstelgerichte methodieken en praktijken, zoals herstelbemiddeling, herstelgericht groepsoverleg (HERGO) en leerprojecten. Deze worden concreet gekaderd en verbonden met de praktijk van de HCA‑dienst BAAL, die deze module verzorgt.

Aan de hand van praktijkvoorbeelden, oefeningen en casussen leer je hoe herstelgericht werken vorm krijgt in de context van jeugddelinquentie. Je krijgt inzicht in hoe je jongeren, slachtoffers en contextfiguren kan betrekken in een herstelproces en hoe je kan inzetten op verantwoordelijkheid en verbinding.

De module zet sterk in op reflectie en ervaringsleren, met als doel je te versterken in een herstelgerichte houding in je dagelijkse praktijk. Deze module dient samen gevolgd te worden met module 3. Er kan dus niet afzonderlijk voor module 3 of module 7 ingeschreven worden.

In deze module krijg je inzicht in recente ontwikkelingen en opkomende fenomenen binnen het (inter)nationale jeugdcriminaliteitslandschap. Je maakt kennis met actuele wetenschappelijke inzichten en beleidsmatige evoluties, en hoe deze de aanpak van jeugddelinquentie vandaag beïnvloeden.

Centraal staan telkens enkele actuele thema’s die vanuit verschillende invalshoeken worden belicht. Voorbeelden hiervan zijn onder meer sexting bij jongeren, moeders in detentie en hun kinderen, partnergeweld en online gamen. Welke specifieke thema’s worden behandeld, wordt jaarlijks afgestemd op recente ontwikkelingen en tijdig gecommuniceerd.

De module legt de nadruk op kritisch denken en het plaatsen van nieuwe fenomenen in een bredere maatschappelijke en internationale context.